کد خبر: ۳۳۲
تاریخ انتشار: ۱۳ اسفند ۱۳۹۳ - ۰۸:۱۵

نشست سوم:جایگاه  الگوهای مشاركتي در  بازآفرینی شهری 

 

سومین نشست تخصصی از سلسله نشست‌های موضوعی گروه مدیریت و  برنامه‌ريزي شهري پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی  با موضوع « جایگاه  الگوهای مشاركتي در  بازآفرینی شهری  » با حضور آقایان دکتر حبیب جباری  مدرس دانشگاه های تهران و علامه طباطبایی، مهندس کیوان خلیجی  مدیر امور مناطق و راهبری دفاتر سازمان نوسازی شهر تهران  و دکتر ایرج قاسمی عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاددانشگاهی  و مجری طرح بررسی تجارب نوسازی و بهسازی بافت فرسوده به شیوه  مشارکتی  در روز دوشنبه مورخ 4 بهمن ماه 1393، ساعت 15 در محل سالن شهید همتی پژوهشگاه برگزار شد .

در این جلسه ابتدا آقای مهندس خلیجی گزارشی از راه اندازی نهادهای محلی برای نوسازی بافتهای فرسوده شهری از سال 1384 تا سال 1392 ارائه نمودند. مهندس خلیجی گفتند بعد از اجرای پروژه نواب در محله خوب بخت از نهادهای محلی برای نوسازی بافت استفاده گردید در این طرح برنامه اجرای نوسازی در سه سطح زیر انجام پذیرفت .

اول: تهیه طرح، تملک، جلب مشارکت، سرمایه گذاری و اجرای پروژه های متمرکز، شامل: کاربری های دارای ارزش افزوده اقتصادی و اجتماعی همانند مجتمع های تجاری، تجاری-اداری و ...   دوم: تامین خدمات و زیرساخت ها شامل: کاربری های خدماتی همانند فضای سبز، فضای جمعی، ورزشی، فرهنگی، آموزشی و ...   سوم : ایجاد و تعریض شبکه دسترسی و هدایت و حمایت ساکنان محله جهت تجمیع و نوسازی محدوده های مسکونی.

در این پروژه اولین قدم راه اندازی دفتر محلی نوسازی بود که با این دفتر اطلاع رسانی و تشویق ساکنان بسیار شدت گرفت و یک نمونه موفق از پروژه های مشارکتی سازمان محسوب می شود.

مهندس خلیجی ادامه دادند تجربه سازمان نوسازی شهر تهران حاکی از آن بود که نخستین قدم در تحقق نوسازی و بهسازی بافت‌های فرسوده؛ حضور و مشارکت مردم و ارتباط مستمر و مستقیم با ساکنان از مرحله برنامه‌ریزی و تهیه طرح تا اجرای آن می‌باشد. لذا در گام بعدی تهیه طرح‌های منظر شهری، و با تغییر رویکرد سازمان نوسازی به سمت مشارکت مردم در تهیه طرح‌های منظر شهری، قدم دیگری به سمت مشارکت مردم در نوسازی برداشته شد. در این مرحله دفاتر محلی نوسازی پروژه‌ها (30 دفتر در 30 محدوده دارای بافت فرسوده) هم زمان با عقد قراردادهای تهیه طرح، با هدف افزایش دقت مطالعات شناخت محله، بسترسازی اجرای طرح و تحقق‌پذیری هرچه بیشتر آن، تشکیل گردید. شرح وظایف تسهیل‌گرانه‌ی دفاتر فوق را می‌توان در سه زمینه بسترسازی مشارکت، اطلاع‌رساني و اعتمادسازي طبقه‌بندی نمود.

در ادامه اقای خلیجی گزارشی از دفاتر تسهیلگری ارائه نمودند ایشان گفتند دفتر تسهیلگری نوسازی مجموعه‌ای است حقوقی متشکل از کارشناسان اجتماعی، شهرسازی، معماری، اقتصادی و حقوقی که وظیفه آن شناخت فرصتها، اعتمادسازی، آگاه‌ســازی، نـهادسـازی، پیگیری اجرای پروژه‌های نوسازی و ترغیـب ســاکنین به نوسازی است.  و شرح وظایف دفاتر را در حوزه های فعالیتی تشریح نمودند.

آقای خلیجی مهمترین اقدامات دفاتر را چنین تشریح نمودند:

رسمیت بخشی به حضور در محله و ایجاد پذیرش در جامعه محلی،  برقراری ارتباط با ساکنان و شناسایی مهمترین اولویتهای محلی،   مراجعه به دستگاه های موثر (شهرداری منطقه به طور عام و سایر دستگاه ها – سازمانها و واحدهای ستادی شهرداری، اوقاف، نیروی انتظامی و ...- به طور خاص) برای طرح مطالبات و خواسته های ساکنان در زمینه:

تامین خدمات مورد نیاز و بهسازی محیط  ،  تامین امنیت و کاهش تبعات ناهنجاریهای اجتماعی،  رفع و کاهش مسایل مرتبط با مالکیت،  مهارت افزایی، ایجاد شغل، کاهش بیکاری و افزایش درآمد،  اطلاع رسانی در مورد تسهیلات و مشوق های مالی نوسازی،  شناسایی پروژه های تجمیع و مذاکره با مالکان و سرمایه گذاران

ایشان در ادامه به مهمترین پروژه های دفاتر و مشکلات و موانع دفاتر نیز اشاره نمودند و در پایان راهکارهایی برای بهبود فعالیت دفاتر تسهیلگری برشمردند.

در ادامه آقای دکتر حبیب جباری بحث خود را با عنوان" امتناع مشارکت اجتماعی: از داوطلبی تا منفعت طلبی"  بیان نمودند. ایشان ضرورت های بازآفرینی مشارکتی شهری را در مواردی همچون: فقر شهری و معضلات پیچیده آن،‌ فقر مسکن،  فقر دسترسی ؛‌ نابرابری های غیر قابل قبول، ‌افت منزلت اجتماعی بافت های ناکارآمد شهری  و ناتوانی دولت و شهرداری در رفع معضلات این مناطق برشمردند.

اقای دکتر جباری محله گرایی  را رویکرد نوین در شهرسازی دانستند و بیان داشتند در این رویکرد محله گرایی به مثابه شکل شهر سازگار با محیط زیست  به منظور ایجاد شکل های پایدار شهری ،شهر سبز،وسیله ای برای فعالیت بازار آزاد ، چارچوبی برای یکپارچگی اجتماعی ، وسیله ای برای تمایز و تشخص و محله گرایی به عنوان ابزاری برای مدیریت شهری ( هم مدیریت آمرانه و هم مدیریت مشارکتی )  است. ایشان سپس انواع رویکردهای مشارکتی را در مدیریت شهری برشمردند و پیش نیازهای عمده مشارکتی را موارد زیر دانستند:

1. زمان کافی برای انجام کار در اختیار باشد. 2. مزایای اجتماعی آن از زیان‌های اجتماعی بیشتر باشد.  3. افراد توانایی لازم را داشته باشند. 4. احساس خطر و بیم برای هیچ یک از طرفین وجود نداشته باشد.  5. آگاهی افراد بالا باشد. 6. جو اجتماعی سالم، مهیا باشد. 

و راهبردها و سازوكارهاي تسهيل مشاركت اجتماعي را فراگیر سازی  یعنی مسئولیت پذیری همگانی برای اداره شهر

سازمان دهی منابع اجتماعی و عمومی برای اداره شهر ، مداخله اجتماعی برای اداره شهر و عمومیت بخشی یعنی هر فرد ،هر خانواده ، هر محله، هر اجتماع( محل سکونت ، کار و تحصیل ) برای اداره شهر دانستند و در پایان روش های مشارکت اجتماعی را در 1-جریان سازی اجتماعی : تبدیل اداره شهری به گفتمان اجتماعی 2-حمایت طلبی /حمایت گیری  3-مسئولیت پذیری اجتماعی  4-ارزیابی تاثیر اجتماعی و فرهنگی (اتاف) خلاصه نمودند. و فرایند تغییر در مشارکت اجتماعی را در موارد زیر خلاصه نمودند:

·        شناخت کارگزاران تغییر و ذینفعان کلیدی

·        آگاه سازی و حساس سازی ذینفعان

·        اعتماد سازی و اعتمادافزایی

·        آموزش و ظرفیت سازی و ظرفیت افزایی ( انسانی و نهادی و قانونی ) برای ورود با برنامه ذینفعان کلیدی برای جریان سازی اجتماعی

·        ایجاد انگیزه مشارکت

·        اجتماع محوری برای تغییر

در پایان نشست آقای دکتر ایرج قاسمی عضو هیات علمی پژوهشگاه و مدیر طرح بررسي تجارب نوسازي و بهسازي بافت فرسوده به شيوه مشاركتي و ارائه راهكارها گزارشی از نتایج طرح ارائه نمودند. دکتر قاسمی گفتند در این طرح با بررسی رویکردهای مختلف به مشارکت رویکرد تلفیقی مد نظر بوده است و با مبنا قرار دادن این رویکرد در چهار محله سیروس،‌هفت چنار،‌ جوادیه و کوی سیزده آبان مشارکت اجتماعی در نوسازی و بهسازی بافت فرسوده محلات با رویکرد فوق مورد ارزیابی و سنجش قرار گرفته است نتایج طرح بیانگر این بود که در هر جا (محله) که عاملها و ساختارها به هم نزدیک شده اند مشارکت تسهیل شده و افزایش یافته است  و در محلاتی که عامل و ساختار با همدیگر فاصله داشته یا نتوانسته اند به هم نزدیک شوند مشارکت کاهش پیدا کرده است

اقای دکتر قاسمی در ادامه به رویکردهای مختلف این محلات به مشارکت اشاره کردند بطوری که در محله سیروس وجود یک شورای محلی فعال که با بازسازی مسجد گلشن ،‌ یک مهد کودک و یک درمانگاه شکل گرفته بود توانست خدمات مناسبی به مردم محله عرضه کند بنابراین اعتماد مردم بسیار به این شورا جلب شد بنابراین هسته اولیه الگوی نوسازی محله سیروس از مردم محله و به صورت خودجوش شکل گرفت و یک الگوی موفق مشارکت در نوسازی بشمار آمد.

در محله جوادیه دفتر تسهیلگری در محله مذکور تاسیس گردید تا با مشورت و هماهنگی و گرفتن نظرات مردم به نوسازی محله اقدام نماید و در محله هفت چنار به حساس سازی مردم به مقاوم سازی پرداخته شده است در این مورد ( طی جلساتي با مردم در مساجد، فيلمهايي از خسارتهاي زلزله بم نشان داده می شد) و انان به مقاوم سازی  و نوسازی تشویق می شده اند. ایشان در ادامه به مشکلات و مسائل نوسازی مشارکتی در محله های یاد شده پرداختند.

در پایان جلسه پرسش و پاسخ از سوی حاضران برگزار شد و سخنرانان به پرسش های حاضران پاسخ دادند.
 
نام:
ایمیل:
* نظر: