کد خبر: ۳۹۲
تاریخ انتشار: ۱۵ مهر ۱۳۹۴ - ۰۹:۵۳
هشتمین جلسه از نشست کرسی مطالعاتی فرهنگ و امنیت برگزار شد
هشتمین جلسه از نشست کرسی مطالعاتی فرهنگ و امنیت با موضوع جایگاه زنان در نظام سیاسی ایران، فرصت‌ها و موانع (با تاکید بر مجلس شورای اسلامی) و با رویکردسیاست‌گذاری با حضور توران ولی‌مراد؛ دبیر ائتلاف اسلامی زنان و مدیر شورای همکاری‌های زنان و دکتر الهه کولایی؛ عضو هیئت علمی دانشگاه تهران در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی برگزار شد.

در ابتدای این نشست دکتر محمد کمالی زاده، مدیر گروه علوم سیاسی پژوهشگاه، نکاتی را پیرامون اهداف مورد نظر گروه از برگزاری این سلسله نشست ها و چکیده ای از جلسات گذشته این نشست ها را برای حضار بیان کردند. سپس فرصت در اختیار سخنرانان قرار گرفت تا به بیان دیدگاههای خود بپردازند.

شعارهای اساسی انقلاب به واسطه زنان در وجود ملت ما نهادینه شد

در ابتدای این نشست، ولی‌مراد اظهار داشت: وقتی می‌خواهیم از مشارکت سیاسی زنان صحبت کنیم قدم اول این است که ببینیم چرا باید از مشارکت سیاسی حرف بزنیم و رهاورد این صحبت قرار است چه چیزی باشد؟ مشارکت سیاسی زنان باید در سه زمینه ملی، احزاب و بدنه قدرت باشد.‌ برخی از افراد که درباره مشارکت سیاسی زنان صحبت می‌کنند فراموش کرده‌اند که زنان مشارکت سیاسی داشته و دارند اما این مشارکت اشکالاتی دارد که باید تصحیح شود. مشارکت سیاسی پر رنگ زنان ما نه تنها در زمان حاضر بلکه در زمان مشروطه، ماجرای تنباکو، انقلاب اسلامی و ... محرز است. اساسا انقلاب بر دوش زنان بود و شعارهای اساسی انقلاب یعنی استقلال، آزادی و جمهوری اسلامی به واسطه زنان در وجود ملت ما نهادینه شده بود. در زمان جنگ نیز در کنار هر رزمنده دو خانم یعنی مادر و همسرش حضور داشتند و در جنگ نقش‌آفرینی کردند. حضور زنان در انتخابات نیز نمونه‌ای از مشارکت سیاسی آنها بود.

دبیر ائتلاف اسلامی زنان در رابطه با چرایی اهمیت حضور پر رنگ زنان در عرصه سیاست عنوان داشت: با وقوع انقلاب اسلامی هویتی از زن به صحنه آمد که زن در این هویت مستقل، انتخاب‌گر، تصمیم‌گیر، تصمیم‌ساز و بانفوذ بود. البته، هنوز در عرصه خانواده زنان نفوذ دارند اما به سبک خودشان. در گذشته نفوذ مادربزرگ‌های ما بسیار زیاد بود اما با این تفاوت که می‌گفتند هرچه آقای خانواده بگوید اما عملا این‌گونه بود که حرف‌های خانم عملی می‌شود. در واقع، آنها به جایگاه ریاستی مرد احترام می‌گذاشتند تا جایگاه خودشان هم حفظ شود. اکنون این نقش مقداری دچار تزلزل شده و سر صندلی ریاست بین زن و مرد دعواست که باعث شده بچه روی این صندلی بنشیند.

 

کسانی که پست‌های سیاسی را گرفتند اعتقادی به حضور زنان نداشتند

ولی‌مراد افزود: ما دچار عدم هماهنگی شده‌ایم. ما نمی‌توانیم زنان را از خانواده جدا کنیم و مشارکت سیاسی آنها را تک بعدی ببینیم. پس به اعتقاد من زنان در بخش ملی هنوز حضور دارند اما در زمینه تشکل‌های مدنی، احزاب و بدنه قدرت دچار مشکل هستیم. پس از انقلاب احزاب شکل گرفتند و در هر یک از آنها شاخه زنان نیز درست شد. سپس احزاب زنان تشکیل شد. هدفی که زنان دنبال می‌کردند دو منظوره بود؛ یکی این که فعالیت سیاسی خود را داشته باشند و دیگری این که با توجه به تعریفی که با وقوع انقلاب از زن شده بود جای کادرسازی در احزاب بود.

او خاطرنشان کرد: دهه 60 به خانم‌ها نشان داد آن باوری که به خود داشتند و دیدگاه‌هایی که حضرت امام درباره زنان مطرح کرده بودند آن نگاه در بخش‌های مدیریتی که جای کادرسازی است و افراد را بالا می‌برد نسبت به زنان وجود ندارد و مدیران فقط از میان آقایان انتخاب می‌شدند. افرادی هم که بعدها پست گرفتند اعتقادی به حضور زنان نداشتند. با توجه به این اتفاقات این دیدگاه به‌وجود آمد که مسایل زنان جای بحث دارد.

 

عدم توازن و هماهنگی در مسایل زنان

دبیر ائتلاف اسلامی زنان بیان داشت: زنان در احزاب به‌عنوان نیروهای قدرتمند وارد شدند اما در بدنه قدرت حضور نیافتند که این نقص هم در بدنه مدیریت و هم در احزاب در دهه 60 وجود داشت. در واقع، طرح مشارکت سیاسی زنان عکس‌العملی به وضعیت زنان بود. ما باید این موضوع را مدنظر قرار دهیم و برای طراحی برنامه‌های پیش رو به آسیب‌شناسی گذشته بپردازیم. با تمرکز بر مباحث زنان در طرح‌ها، سخنرانی‌ها و ... این مباحث جان گرفت و در دهه 70 با کمک رسانه‌ها به درون جامعه آمد.آنچه امروز با آن رو‌به‌رو هستیم عدم هماهنگی و توازن در ارتباط با مسایل زنان است که این عدم هماهنگی در خانواده، در طرح مباحث و در عملیاتی نشدن مباحث اتفاق افتاده و آسیبی جدی را به جامعه وارد کرده است. این عدم توازن به رسانه‌ها و سپس به بسته‌های فرهنگی کشیده می‌شود.

 

جریان‌های قدرت در حوزه زنان عملکرد یکسانی دارند

ولی‌مراد با اظهار این نکته که همین روند احزاب زنان را تقویت کرد بیان داشت: بحث بر سر مدیریت و تصمیم‌سازی زنان بود که به طرح مساله سهم‌خواهی زنان کشیده شد که در این راستا در سال 90 طرحی برای سهم‌خواهی زنان در مجلس ارائه دادیم. البته، نگرش‌ها نسبت به مساله زنان در میان جریان‌های مختلف متفاوت است اما برداشت من این است که جریان‌های قدرت در حوزه زنان عملکرد یکسانی دارند و نگاه‌هشان بهره‌برداری از خانم‌هاست البته زاویه نگاهشان متفاوت است. حضور زنان در بدنه قدرت از سال 70 به‌صورت رقیق و با نام دفتر امور زنان شکل گرفت که باید این حضور و این که چه کسانی آمدند و چه کارهایی انجام دادند مورد بررسی قرار گیرد اما خانم‌هایی که در طی این سال‌ها به پستی رسیدند عمدتا در ارتباط با مردان قدرتمند بودند یعنی همسر، پدر یا یکی از بستگان آنها مرد قدرتمندی بود.

 

او در ادامه گفت: آنچه در مجلس و دولت شکل گرفت پاسخی بود به مشکلات و تبعیض‌هایی که زنان به دلیل زن بودن با آن روبه‌رو هستند که معاونت امور زنان و خانواده باید به این مشکلات پاسخ دهد. متأسفانه وقتی جمعی قدرت پیدا می‌کنند به فعالیت سیاسی می‌پردازند. زنان از بستری که برای آنها تعیین شده بود وارد لیست‌های انتخاباتی مجلس و ... شدند و خوش‌بینانه‌ترین حالت این است که کسانی که زنان را وارد لیست‌ها کردند چارچوب‌هایی را تعیین کردند که داخل آن چارچوب‌ها حرکت کنند. آسیب‌هایی که هم در بدنه قدرت و هم در احزاب به حوزه زنان وارد شده به این دلیل بوده که اهداف سیاسی دنبال می‌شده، یعنی اسم زنان در میان بود اما عملکردها نشان می‌دهد که اهداف سیاسی با این اسم دنبال می‌شد.

 

آفت مهم حوزه زنان سیاسی کردن این حوزه است

مدیر شورای همکاری‌های زنان با اشاره به این که در مورد سمن‌ها نیز وضعیت به همین صورت است خاطرنشان کرد: اگر دغدغه واقعا مساله زنان است باید توجه داشته باشیم آفت اصلی که نمی‌گذارد از حوزه زنان رفع مشکل شود سیاسی کردن این مساله و بازی‌های سیاسی است. اگر قرار است زنان در پست‌های تصمیم‌ساز حضور داشته باشند راه آن حمایت قانونی است. این که بار این مساله روی دوش احزاب برود دو خروجی دارد. این مسیر از ابتدا بوده و زنان در احزاب تلاش داشتند اما موضوع اصلی بهره‌برداری سیاسی از امور زنان است که تداوم پیدا می‌کند. اثر این مساله این است که نتیجه همه این صحبت‌ها به انتخابات ختم می‌شود و مساله زنان مساله رأی‌آوری برای احزاب می‌شود.

 

تنها راه سهم پیدا کردن زنان در قدرت

ولی‌مراد با بیان این مطلب که این استفاده ابزاری از زنان در احزاب فرسایشی شده و مردم در حال فاصله‌گیری از احزاب هستند عنوان داشت: تنها راه سهم پیدا کردن زنان در قدرت و مدیریت این است که معاونت زنان لایحه آن را تدوین کند و این مساله تا به تصویب رسیدن مدیریت شود. در واقع، این قضیه کار پژوهشی و مدیریتی می‌خواهد و همه نیروهای مدیریتی باید به این سمت بیایند تا این اتفاق بیفتد و سهم زنان به 30 درصد برسد. در غیر این صورت و تا زمانی که کار عملیاتی برای مصوب کردن این لایحه صورت نگیرد کسانی که آن را مطرح می‌کنند به نفع یک جریان خاص کار سیاسی می‌کنند.

 

بهره‌برداری سیاسی از موضوع زنان توسط همه جریان‌ها

دبیر ائتلاف اسلامی زنان با اشاره به این که سیاست‌ بازی با کار سیاسی و سیاست‌ورزی متفاوت است، گفت: قرار بود جمهوری اسلامی بسازیم و حضرت امام از همان ابتدا گفتند این پست‌ها، پست‌های خدمت هستند اما متأسفانه تبدیل به پست‌های قدرت شدند. روند این سه دهه نشان می‌دهد قدرت منحصرا در اختیار مردان قرار گرفته و فرمول این که زنان چگونه باید به قدرت دست پیدا کنند تعریف نشد. چه جریان اصلاح‌طلب، چه جریان اصول‌گرا و چه جریان اپوزسیون خارج از کشور از موضوع زنان بهره‌برداری سیاسی می‌کنند.

او با بیان این که نقطه اصلی حرکت از معاونت زنان است خاطرنشان کرد: ما زنان باید از معاونت زنان بخواهیم که در مورد تغییر و اصلاح قوانین حرکت کند. از نگاه متحجران نسبت به زن گرفته تا فمینیست‌ها و اپوزسیون گرفتار یک سیکل بسته هستند. جریان متحجر مباحث زنان را مطرح نمی‌کند و اگر این کار را انجام می‌دهد مباحث مخصوص به خود است و مثلا حرفش این است که دختر از 9 سالگی باید ازدواج کند. به حد وسطی می‌رسیم که خانم‌های درون نظام چه دولت و چه مجلس حضور پیدا کردند و ما ائتلاف اسلامی زنان را تعریف کردیم که هم خانم‌های اصول‌گرا و هم خانم‌های اصلاح‌طلب در آنجا حضور داشتند.

ولی‌مراد بیان داشت: کسانی که مقاصد اپوزسیونی دارند و مسایل زنان را مطرح می‌کنند جوسازی‌هایی دارند و هدف برخی فقط مساله‌سازی در جامعه و ایجاد جنجال است که مسیر ما را مسدود می‌کند. هدف آنها حل موضوع نیست چون برای آن کار اجرایی و عملیاتی نمی‌کنند. 8 سال گذشته موضع‌گیری معاونت امور زنان و خانواده با ما فرق داشت اما این دو سال که به لحاظ موضع‌گیری در راستای حرف‌های ماست اما باز هم اتفاقی نیفتاده است.اینجاست که می‌گویم بهره‌برداری سیاسی به زنان و خانواده آسیب می‌زند و همه این سه دهه به همین صورت بوده است. یعنی مسایل مختلفی مطرح و به سطح جامعه کشیده می‌شود اما اینها برای جذب آرای زنان است.

 

به یک مرکز فراقوه‌ای در زمینه زنان و خانواده نیاز داریم

دبیر ائتلاف اسلامی زنان گفت: موضوع زنان‌ و خانواده مرکزیتی می‌خواهد که سیاست‌گذاری واحد کند. شاید برگردیم به همان حرف مقام معظم رهبری که مرکز عالی فراقوه‌ای زنان را مطرح کردند. البته، به اسم ائتلاف اسلامی زنان ده سال این کار را انجام دادیم اما برخی از این جمع که پست‌های قدرت را گرفتند و آن طرف میز نشستند عملکرد دیگری داشتند.یا کسی که به او این فرصت را می‌دهد این چارچوب را برایش تعریف می‌کند یا خودش می‌خواهد توان‌افزایی سیاسی هدف اولش باشد. به هرحال، هدف‌گذاری تغییر می‌کند و از رفع مشکلات و تبعیض‌ها از زنان و خانواده که نیاز به سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی در ابعاد مختلف دارد منحرف می‌شود. در حوزه زنان و خانواده مسیر اول طرح مسایل نظری، گفتمان و موضوع‌شناسی برای زمان یعنی برنامه‌ریزی بلندمدت، میان‌مدت و کوتاه‌مدت است که ما در همه اینها خلأ داریم.

 

او افزود: الان دو سال است معاونت زنان داریم اما برنامه از آن بیرون نیامده و مشخص نیست اولویت‌ها چیست و می‌خواهند روی چه چیزی کار کنند اما سخنرانی‌ها و همایش‌های بسیاری برگزار شده است. این کارها سطحی و شعاری است و کارهای هم‌شأن دستگاه نیست. ما از دولت می‌خواهیم بتواند خودش و حضور مطلوب زن و خانواده را تعریف کند. اما به محض این که به قدرت می‌رسند کار سیاسی انجام می‌دهند. در جامعه مدنی کار نظارت برعهده دانشگاه و رسانه است اما دانشگاهیان ما در حوزه زنان کاملا خودشان را کنار کشیده‌اند. رسانه‌ها هم دولتی هستند و از جایی امکانات می‌گیرند که باید برای آن کار کنند و این یعنی باز هم استفاده سیاسی صورت می‌گیرد.

 

زنان باید چشم امیدشان را از مردان سیاست قطع کنند

ولی‌مراد خاطرنشان کرد:زنان باید چشم امیدشان را از مردان سیاست قطع کنند نه این که در احزاب نباشند اما ابتدا باید هدف صنفی برایشان مهم باشد و این که در این پست می‌مانند یا خیر مساله دوم باشد. مردان حوزه قدرت چه اصلاح‌طلب و چه اصول‌گرا در حوزه زنان ابزاری نگاه می‌کنند و خانم‌ها را برای در قدرت ماندن خودشان می‌بینند. شاید نگاه شخصی‌شان این نباشد اما عملکرد این را نشان می‌دهد. همین دولتی که در حوزه زنان وعده داده روند کارش در حوزه زنان عقب‌گرد بوده است. تنها راه ما برای پر رنگ شدن جایگاهمان در مصادر قدرت مصوب قانونی است که در یک مرکزیت و هماهنگی با نوشتن یک لایحه و به میدان آوردن کلیه نیروهای دولتی و غیردولتی پیگیری شود.

 

زنان با زنان رقابت کنند

دبیر ائتلاف اسلامی زنان در ادامه بیان داشت: حرف ما این است که زنان با زنان رقابت کنند یعنی هر مقدار سهمی که قرار است برای مجلس مشخص شود از دایره مردان بیرون بیاید. رسیدگی کردن به موضوعات زنان باید از زاویه نگاه زنان باشد و آقایان اصلا نمی‌توانند به موضوعات زنان از زاویه‌ای که زنان گرفتار آن هستند نگاه کنند. موضوع اول همین تحقیرشدگی است و این نگاه فرادست و فرودست در تمام لحظه‌های زندگی وجود دارد. حضور زنان در پست‌های زیادی فواید زیادی دارد از جمله نشان دادن دیدگاه جمهوری اسلامی به جهان و ارائه الگو به دختران جوان. همچنین، خلأ زنان در این پست‌ها مبتنی بر نگرش ابزاری و جنسی به زن است که می‌گوید زنان نمی‌دانند و نمی‌توانند. از سوی دیگر، الگویی که ایران قرار است به دنیا معرفی کند اجازه خشونت سیاسی به زنان را نمی‌دهد چون راه نیافتن زنان به پست‌های سیاسی و مدیریتی اعمال خشونت سیاسی و اجتماعی نسبت به زن است که به خشونت خانگی اضافه شده است. باید نهادی فراقوه‌ای تشکیل شود که مبنای آن علمی و ابزار آن رسانه‌ها باشند و نگاه نظارتی داشته باشد.

 

مساله زنان از سیاسی‌ترین مسایل جامعه ماست

در ادامه این نشست، دکتر الهه کولایی طی سخنانی با بیان این که مساله زنان از سیاسی‌ترین مسایل جامعه ماست اظهار داشت: مساله زنان ایرانی جدا از سایر زنان مسلمان دنیا نیست و باید موضوع زنان در جایگاه قدرت را در متن مسایل بین‌المللی با تمرکز بر کشورهای خاورمیانه ببینیم. در کشور ما با وقوع انقلاب دیدگاه‌های انقلابی مانند بیرون آمدن زنان از خانه، تقابل نداشتن دین با زنان، آزادی زنان و ... طرح شد. قبل از انقلاب نیز شاه برنامه نوسازی را با مدل غربی‌سازی پیگیری کرد که البته امام در لایحه انجمن‌های ایالتی و ولایتی با غربی‌سازی جامعه ایرانی مخالفت کردند.

 

در حوزه آموزش و بهداشت زنان پیشرفت‌های قابل ملاحظه‌ای داشتیم

او گفت: در انقلاب اسلامی یک مرجع دینی حضور زنان را در جامعه الزامی می‌کند. امام فرمودند زنان باید در مقدرات اساسی کشور شرکت کنند اما این شرکت الزاماتی دارد و باید هنجارها و استانداردهایی که این پتانسیل را بالفعل کند شکل بگیرد. ما در طول سال‌های پس از انقلاب همانند بسیاری از کشورهای اسلامی در حوزه آموزش و بهداشت زنان پیشرفت‌های قابل ملاحظه‌ای داشتیم اما نمی‌توان اهمیت مسایل بین‌المللی را در این پیشرفت‌ها نادیده گرفت. بعد از انقلاب این تحولات با نام دین شکل گرفت و جملات بسیار زیبایی از امام در مورد شأن و حقوق زنان شنیدیم اما این آرمان انسانی دیدن زنان و هم شأن دیدن زنان با مردان باید در متن جامعه دیده شود. در کشور ما یکی از آرمان‌ها نگاه انسانی به زن بود اما این نگاه چقدر محقق شده است؟

 

عضو هیئت علمی دانشگاه تهران اظهار داشت: قرن‌ها زنان نقش‌های خانگی داشتند اما انقلاب زن را به‌عنوان موجودی که دارای حق و کفایت سیاسی است مطرح می‌کند و یک رهبر مذهبی این تصویر را ارائه می‌کند که زن باید در همه عرصه‌های اجتماعی حضور داشته باشد اما این تغییرات اجتماعی نیاز به لوازمی دارد. زنان دچار یک انتظار و خواسته شدند اما ظرفیت آن در جامعه وجود نداشت و این چیزی است که روند تغییرات اجتماعی نشان می‌دهد. همین روزها هفته دفاع مقدس را سپری کردیم اما چه کسی از نقش زنان در جنگ یاد کرد؟ این یکی از مظلومیت‌های زنان است.

 

کولایی با اشاره به این که قرن‌ها نظام‌های پدرسالار در عرصه جامعه و خانه دچار روابط سلطه بودند و این سلطه در اشکال جدید ادامه پیدا کرده عنوان داشت: شاهد این مساله کاهش دادن زن به صرف یک ابژه جنسی در مجالس هفتم و هشتم بود که به بنیان خانواده ضربه زد و بی‌اعتمادی‌ها را شرعی کردیم و به آنها مجوز دادیم. زن باید در مقدرات اساسی کشور شرکت کند اما در طول 3 دهه پس از انقلاب چندان شاهد این موضوع نبودیم. در دوران جنگ متفاوت است و وقتی مساله امنیت برجسته شود آزادی به حاشیه رانده می‌شود. در آن دوران زنان در کنار مردان در خدمت جبهه‌ها بودند که اتفاقا یک فرصت مهم هم برای زنان ایرانی بود و به تغییر در نقش‌های زنان ایرانی کمک کرد و بیرون آمدن آنها از خانه‌ها را تسهیل نمود.

 

در هیچ‌یک از نهادهای فراقوه‌ای زنان حضور ندارند

او بیان داشت: بعد از جنگ فضای بین‌المللی در طرح تقاضاهای زنان موثر بود و جمهوری اسلامی هم ناچار است به مساله زنان نگاه ویژه‌تری داشته باشد.در همه نهادهای قدرت به‌خصوص نهادهای فراقوه‌ای مانند شورای عالی انقلاب فرهنگی، مجلس خبرگان و ... زنان حضور ندارند و همه اعضای این نهادها بدون استثنا مرد هستند. در مجلس شورای اسلامی هم زنان غیبت دارند و تقریبا زیر 8 درصد نمایندگان را زنان تشکیل می‌دهند. در دولت هم که تنها در دولت قبل یک وزیر زن داشتیم که او هم ستاره‌ای بود که درخشید اما زود افول کرد.

 

محافظه‌کاری خانم‌ها باعث می‌شود کمتر به قدرت برسند

عضو هیئت علمی دانشگاه تهران خاطرنشان کرد: در دوران اصلاحات شاهد افزایش تعداد زنان در پست‌های مدیریتی بودیم و توجه ویژه‌ای به مسایل زنان شد. در کشور ما نظام قدرت همچنان قومی و خاندانی است و این مساله شامل زنان هم می‌شود و رسیدن به قدرت کاملا با روابط سببی و نسبی ارتباط می‌یابد. البته، زنانی هم هستند که خارج از لیست‌ها و از مناطق محروم رأی می‌آورند اما این تعداد بسیار کم است. اراده جریان‌های سیاسی جایگاه زنان را در مجلس مشخص می‌کند. اینجا بحث توزیع قدرت است و قدرت بازاری است که در آن مبادله می‌شود اما خانم‌ها چه اهرم‌های قدرتی دارند که با آن وارد این مبادله شوند؟ برای همین است که زنان به پست‌های بالا نمی‌رسند. از سوی دیگر، خانم‌ها یا خیلی اصول‌گرا یا ترسو هستند و محافظه‌کاریشان باعث می‌شود کمتر به قدرت برسند. برای همین هم هست که می‌گویند برای مبارزه با فساد خانم‌ها را به کار بگیرید.

 

از جمله مسایل بازدارنده زنان در سیاست نبودن آنها در عرصه اقتصاد است

کولایی با اشاره به این که در هسته‌های احزاب زنان حضور ندارند و به همین دلیل در لیست‌های سیاسی و انتخاباتی احزاب نیز جایگاه چندانی ندارند، بیان داشت: از جمله مسایل بازدارنده، نبود زنان در عرصه اقتصاد است. هر اندازه زنان بیشتر در اقتصاد نقش داشته باشند در سیاست هم نقش دارند اما جایگاه بخش خصوصی هنوز در کشور ما پر قدرت نیست. از آنجایی که جریان‌های سیاسی نمی‌توانند به تأثیر مشارکت توده‌ای زنان بی‌اعتنا باشند پس در مقطع انتخابات باید حضور زنان پر رنگ باشد و آنها از این فرصت استفاده می‌کنند.

 

افزایش قدرت زنان موکول به الزامات قانونی است

او با بیان این مطلب که باید احزاب ملزم شوند در لیست‌های انتخاباتی به زنان سهم بدهند، گفت: مجمع بین‌المللی پارلمان‌ها همه کشورهای عضو را ملزم کرده که 30 درصد نمایندگان پارلمان باید زن باشند کهاین میزان در خاورمیانه حدود 7 درصد است. بالاترین میزان در تونس بوده که به بالای 30 درصد رسیده اما یکی از موفق‌ترین تجربه‌ها در ترکیه است که خانم‌ها در حزب عدالت و توسعه خیلی فعال بودند اما هنوز این میزان به 17 درصد نرسیده است. اگر قانون انتخابات تغییر کند احزاب باید مکلف به پذیرفتن تعداد مشخصی نامزد زن شوند. دنیا به این نتیجه رسیده که افزایش قدرت زنان موکول به این الزامات قانونی است.

 

نمی‌توانیم موضوع زنان را بدون ارتباط با مسایل بین‌المللی ارزیابی کنیم

کولایی با اشاره به این که نمی‌توانیم موضوع زنان را بدون ارتباط با مسایل بین‌المللی ارزیابی کنیم خاطرنشان کرد: زن در اندیشه‌های دینی و الهی موقعیتی دارد اما وقتی در واقعیت با موانعی برخورد می‌کند تناقض‌هایی ایجاد می‌شود. مثلا زنی که نمی‌تواند بدون اجازه شوهر از خانه خارج شود چگونه می‌تواند در حوزه‌های مدیریتی حضور داشته باشد؟ این مسایل حضور زنان در عرصه قدرت را با چالش‌های جدی مواجه می‌کند. نقش زنان به‌عنوان آحاد مستقل جامعه که ظرفیت‌سازی و توانمندسازی کردند و استعدادهای انسانی خود را فعلیت بخشیده‌اند اما اگر این زن بخواهد ازدواج کند باید تابع یک مرد شود که در برخی از نگرش‌ها و خوانش‌ها آن مرد می‌تواند برای کلیه رفتار و سکنات او تعیین تکلیف کند. این چالشی است که در فرایند قانون‌گذاری وجود دارد و در این زمینه باید به تغییر قوانین و اراده سیاسی حاکم بر این تغییر بپردازیم.

 

او افزود: یکی از بزرگترین توفیق‌هایی که بعد از انقلاب اسلامی زنان به دست آوردند که آن هم به دلیل وضعیت زنان شهدا و مسایلی که آنها داشتند و خدمت امام خمینی مطرح شده بود، حق شرط‌هایی است که در اسناد ازدواج گنجانده شده است اما باز هم حق از آن مرد است و به زن به وکالت داده می‌شود. این مساله می‌تواند فضایی را باز کند برای تغییرات دیگری که می‌تواند دست قانون‌گذار را باز کند.

 

رابطه عمودی زن و مرد تحقق حقوق برابر را با چالش مواجه کرده است

عضو هیئت علمی دانشگاه تهران اظهار داشت: وقتی از حقوق و قدرت زنان صحبت می‌کنیم باید این بحث را در نگاه به آحاد جامعه مورد بررسی قرار دهیم. اینجا اراده سیاسی جایگاه برجسته‌ای دارد که برآمده از درک درست الزامات بین‌المللی است. ما به دنبال الزام بیرونی نیستیم چون این ظرفیت در انقلاب اسلامی وجود دارد. زنان به‌عنوان نیمی از جامعه نیمی از حاملان ظرفیت توسعه هستند و نمی‌توان با کنار گذاشتن آنها به توسعه دست یافت.‌این مشکل بسیاری از کشورهای منطقه است چون رابطه عمودی زن و مرد تحقق حقوق برابر را با چالش مواجه کرده است. در اینجاست که نقش اراده سیاسی دولت‌ها اهمیت پیدا می‌کند.

 

ما به دنبال رابطه عمودی برای زنان نیستیم

کولایی خاطرنشان کرد: باید به 36 سال گذشته نگاه کنیم و ببینیم کدامیک از برنامه‌ها ما را از اهداف خود دور و کدامیک ما را به اهدافمان نزدیک کرده است. امروز کمپین رأی زنان به زنان مطرح می‌شود و این حرکتی واکنشی در برابر واقعیت‌هایی است که در جامعه شکل گرفته است. باید جامعه را به مسیر تعادل بازگردانیم. البته، ما به دنبال رابطه عمودی برای زنان نیستیم اما نیاز داریم با بازخوانی تجربه‌های این سه دهه و دستاوردها و ناکامی‌هایی که زنان داشتند مجالی برای ایجاد یک رابطه متعادل و برابر فراهم کنیم زیرا انقلاب اسلامی به زنان وعده داده بود که حقوق آنها دیده می‌شود. لازمه نگاه به زن به‌عنوان زن مسلمانی که انسان بودن و ابعاد مختلف او دیده شود این است که بسیاری از سیاست‌ها تغییر کند و شرایطی فراهم شود که جامعه از گسترش نگاه‌های افراطی در امان بماند.

 

برای رسیدن به قدرت راهی جز مسیر احزاب نیست

او اظهار داشت: ضرورت کار سیاسی پرداختن به لوازم این کار است یعنیشما نمی‌توانید وارد لیست احزاب شوید اما فعالیت سیاسی نکنید. فعالیت سیاسی هم متأسفانه در کشور ما پر هزینه است چون قاعده سیاسی رعایت نمی‌شود. برای وارد شدن به عمل سیاسی باید سازوکارهای سیاسی و هزینه‌های آن را در نظر داشته باشید. اگر زنان می‌خواهند وارد قدرت شوند باید وارد مسیر آن شوند. این خیلی خطرناک است که ما فکر کنیم می‌توانیم از مسیر سمن‌ها کار سیاسی انجام دهیم،چون سازمان‌های غیردولتی نباید جهت‌گیری سیاسی داشته باشند. کسی که می‌خواهد وارد قدرت شود باید از مسیر احزاب بگذرد و راهی جز این وجود ندارد. باید در نهادهای اجتماعی هم حضور پیدا کنیم و صرفا فعالیت‌های ما به زندگی شخصی و حرفه‌ای منحصر نشود.

 

عضو هیئت علمی دانشگاه تهران با اشاره به این که مشکلاتی که ما داریم قبلا در کشورهای دیگر هم وجود داشته و باید به تجربیات آنها توجه کنیم عنوان کرد:برخی از زنان کشورهای دیگر می‌گفتند ما جایی ایستادیم و گفتیم دیگر فعالیت انتخاباتی نمی‌کنیم، چرا ما این همه فعالیت کنیم تا آقایان رأی بیاورند اما زنان به جایگاه خود نرسند؟ اگر زنان ایرانی یک بار در اینجا بایستند حساب کار دست آقایان می‌آید چون آنها رأی می‌خواهند. وقتی می‌بینیم دیگران از این ابزارها استفاده کردند و موفق شدند ما هم باید استفاده کنیم.

 

اصول‌گرا بودن، خانم‌ها را از بسیاری از بازی‌ها بیرون می‌کند

کولایی در رابطه با سوالی پیرامون غیبت زنان در پست‌های مدیریتی دانشگاه‌ها گفت: در مدیریت‌های دانشگاهی و علمی هم خانم‌ها را نمی‌بینیم چون مساله درس و پایان‌نامه هم با کمال تأسف بسیاری اوقات بده و بستان است و خانم‌ها معمولا اهل بده و بستان نیستند و اصول‌گرا هستند. اصول‌گرا بودن خانم‌ها را از بسیاری از بازی‌ها بیرون می‌کند. سیاست علم توزیع امتیازات است اما این امتیاز فقط مال و پول نیست و بسیاری از اوقات قدرت تصمیم‌گیری است برای همین در پست‌های مدیریتی آموزش عالی خانم‌ها غایب هستند. این ناشی از سیطره نگاه پدرسالار و مردانه است و یک زن باید فراتر از آن چیزی که میانگین است خود را اثبات کند تا بتواند وارد این حوزه‌ها شود.

 

حضور خانم‌ها در حوزه‌های تصمیم‌گیری باعث کاهش فساد می‌شود

او افزود: ما زنان در چارچوب نقش‌های اجتماعی و حرفه‌ای خود عمل می‌کنیم اما مردان صرفا این‌گونه نیستند و روابطی خارج از محیط‌های حرفه‌ای دارند و برخی اوقات تصمیم‌گیری‌های آنها در همین محیط‌ها انجام می‌شود. معضل فساد اقتصادی و سیاسی یک معضل جهانی است و همه باور دارند هرچه خانم‌ها در حوزه‌های تصمیم‌گیری بیشتر حضور داشته باشند فساد کمتر می‌شود چون خانم‌ها اصول‌گرا هستند و با اصول حرفه‌ای خود کار می‌کنند.

 

عضو هیئت علمی دانشگاه تهران خاطرنشان کرد: حوزه قدرت اساسا یک حوزه مردانه است و اگر خانم‌ها بخواهند وارد مجلس شوند ناچارند وارد این ساختار شوند و نمی‌توانند بگویند چون این ساختار مردانه است من وارد آن نمی‌شوم. یک تاریخ پشت این روابط مردانه وجود دارد و شما نمی‌توانید آن را انکار کنید. صرف این که آرمانی بیان شود به این مفهوم نیست که ظرفیت اجرای آن هم وجود دارد. دوره اول مجلس که در حال اتمام بود برخی خدمت امام رفتند و گفتند این خانم‌ها را به خانه‌ها برگردانید، مگر زن می‌تواند محل مشاوره قرار گیرد؟ امام به آنها نهیب زدند و آنها سر جایشان نشستند اما این تفکر هنوز از بین نرفته است. در این تفکر، زن جنس مادون است. این تفکر قرن‌هاست ریشه گرفته و به سرعت تغییر نخواهد کرد.

 

کولایی گفت: زنان ایرانی و این دخترانی که وارد دانشگاه‌ها شده‌اند منتظر راهکارهای ما و اصلاحات قانونی در مجلس نیستند وکل موضوع را انکار می‌کنند.‌ الان مشکل خانواده به‌وجود آمده که یک واقعیت برآمده از رفتارهایی است که در این سال‌ها اتفاق‌ افتاده است. از یک طرف در سخن به زنان بها دادیم اما از طرف دیگر مرد می‌تواند دنبال هر کسی که خواست برود. اساس خانواده وفاداری است اما آقایان وفاداری را تعطیل کرده‌اند. نتیجه همین است که اصلا ازدواجی شکل نمی‌گیرد. یک بایدهایی در ذهن ما و یک واقعیت‌هایی بیرون از ذهن ماست که به راحتی تغییر نمی‌کند. اصلا هم نگاه من سیاه و سفید نیست که بگویم اگر خانم‌ها بیایند همه مشکلات جهان حل خواهد شد. این واقعیت وجود دارد که زن طالب حقوق انسانی خود است و این واقعیت هم هست که بسیاری از مردها حاضر نیستند امتیازاتی که قرن‌ها برای آنها انباشته شده را واگذار کنند. تغییری که باید ایجاد شود بسیار بطئی است و منتظر نتایج سریع نیستیم.

نام:
ایمیل:
* نظر: