کد خبر: ۴۴۶
تاریخ انتشار: ۱۲ تير ۱۳۹۵ - ۱۰:۲۷

برگزاری دوازدهمین جلسه مطالعات فرهنگ و امنیت

 

دوازدهمین جلسه از سلسله جلسات مطالعات فرهنگ و امنیت توسط گروه علوم سیاسی در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی برگزار می شود، روز چهارشنبه 5 خرداد ماه 1395 با موضوع سیاستگزاری فرهنگی در سینما با حضور آقای رمضانعلی حیدری خلیلی، معاونت توسعه و فناوری سازمان سینمایی وزارت ارشاد و نیز جمعی از مسئولین و اساتید و دانشجویان پژوهشگاه، برگزار شد.

در ابتدای این جلسه دکتر کمالی زاده مدیر گروه علوم سیاسی با اشاره به جلسات پیشین اجرا شده در حوزه سیاستگزاری قومیتی، هویت قومی و رسانه، مشارکت سیاسی و سیاستگزاری اقتصادی و... عنوان کرد که این بار با موافقت دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی قصد داریم روی موضوعی تخصصی تر یعنی سینما و نقش سیاستگزاری فرهنگی در آن تمرکز کنیم و در آینده نیز به سایر مسائل فرهنگی از جمله پوشش و حجاب و موسیقی که مسئله روز کشور هستند و نیاز به سیاستگزاری عمومی در آنها بیشتر احساس می شود، بپردازیم. مصادف شدن برگزاری این جلسه با دستاوردهای ایران از جشنواره کن امسال نیز این پرسش را به ذهن متبادر می کند که چه میزان از این توفیقات حاصل سیاستگزاری مسئولین حوزه سینماست و چه میزان از آن حاصل اتفاقات و خلاقیت های فردی نیروهای حاضر در این عرصه است که فارغ از سیاست های دولتی خود به تنهایی به دنبال پیشبرد سینمای ایران هستند.

در ادامه جلسه آقای حیدری خلیلی ضمن تبریک اعیاد شعبانیه و سالروز آزادسازی خرمشهر عنوان داشت که حضور در جلساتی این چنینی را به فال نیک گرفته و هم صحبتی با اهالی عرصه آموزش و پژوهش را راهی برای کاملتر و بهینه تر سازی سیاستگزاری های حوزه سینما می داند چرا که سینما حوزه حساسی است که همواره پیوندهای عمیقی با حوزه سیاست داشته است. در مورد موفقیت های جهانی سینمای ایران نیز بر خلاف ادعای مسئولین پیشین، چنین دستاوردهایی حاصل لابی مسئولین نیست اما توان سیاستگزاری و بستر سازی برای این گونه توفیقات وظیفه ای است که هر یک از مسئولین بر عهده دارند و قطعاً ایجاد فضای امن برای فیلم سازی در آرامش و داشتن یک تکیه گاه مدیریتی و عقبه اداری مناسب می تواند اهالی سینما را در مسیر ساخت آثار بهتر قرار دهد.

وی افزود اگر به حرفهای مسئولین سینمایی سایر کشورهای جهان دقت کنیم، می بینم که آنها چشم انداز مثبتی برای رشد سینما برای خود ترسیم کرده اند اما تخمینی که برای اجرایی شدن این رشد می زنند برای حدود سالهای 2018 تا 2020 است این در حالی است که رشد سینمای ایران عملاً از سال 92 شروع شده و شیب نمودارهای مربوط به زیر ساخت، تولید و فروش مدام در حال تندتر شدن است به نحوی که برای مثال پیش بینی ما برای فروش فیلم در سال جاری، رسیدن به رقمی برابر با صدمیلیارد است این منهای افزایش تعداد سالنها در تهران و شهرستانها و نیز افزایش کمّی و کیفی فیلمهاست که در سالهای اخیر مدام حالتی صعودی داشته اند. از جمله دلایل این مسئله می توان به مدیریت مناسب، برنامه ریزی غیر فرمایشی برای صنوف مرتبط با سینما و ورود نکردن دولت به مناسبات صنفی آنها، عدم دخالت دولتی در تصمیمات شورای اکران و مواردی از این دست اشاره کرد.

از سوی دیگر افزایش تقاضا برای تاسیس سالنهای سینما نشان میدهد که صنعت سینما، صنعتی در حال شکست نیست و رونق اقتصادی آن باعث می شود که بخش خصوصی نیز مدام علاقه بیشتری به سرمایه گزاری در این عرصه نشان بدهد که نمود عملی این مسئله را در پاساژهای جدیدالاحداثی می بینیم که اکثراً یک طبقه شان را به سینما اختصاص داده اند. در حال حاضر ما در حال افزودن 35 سالن دیگر هستیم و 100 سالن دیگر نیز در ادامه اضافه خواهند شد.

وی افزود برخی به اشتباه فکر می کنند که نرخ بیکار در سینما در حال افزایش است. رونق اقتصادی سینما دلیل خوبی است که بیکاری را مربوط به سینما ندانیم. در واقع اگر معضل بیکاری در عرصه سینما هست به دلیل قطع ساخت تله فیلم های صدا و سیماست که سرریز عوامل و بازیگرهای آن به سمت سینما می آید و باعث می شود که حس کنیم متخصصین و بازیگران بیکار در این عرصه بیشتر شده اند.

وی در مورد روندهای سیاستگزاری فعلی در سازمان سینمایی وزارت ارشاد چنین گفت که سیاستهای موجود در عرصه سینما به دو دسته سیاستهای راهبردی و اجرایی قابل تقسیم است. سیاستهای راهبردی خط و مشی های کلی را بیان می کنند در حالیکه سیاستهای اجرایی به صورت سالیانه تعریف و بازنگری می شوند. در دولت جدید، روند سیاستگزاری اجرایی برای سینما از شهریور ماه سال 92 با دعوت از متخصصین و تشکیل چهار گروهِ تولید، بین الملل، نمایش خانگی و اقتصاد سینما آغاز شد. نتایج این همفکری ها و پیشنهادات در سال 93 به صورت اولین مجلد از سیاستهای حوزه سینما بیرون آمد که در ابتدا شامل 5 بود اما سال بعد سه فصل دیگر به آن افزوده شد و امسال نیز دو فصل دیگر به آن افزوده خواهد شد. این سرفصل ها کلیات قانونی مورد استناد برای برخورد با مسائل مختلف در حوزه سینما هستند با این وجود همواره مسائلی خارج از این چارچوب های مطرح می شود که موجب کم اثر شدن سیاستگزاری ها می شوند از جمله مصوبات شفاهی شورای امنیت ملی در مورد ممنوعیت تبلیغ فیلم ها در شبکه های ماهواره ای و یا اعمال نظر و سلیقه افراد ذی نفوذی که با ارجحیت دادن به برخی آثار، عدالت فرهنگی مورد توجه دولت در سیاستهای خود را زیر سوال می برند. اگر ما خواهان جلوگیری از تبلیغ فیلم ها در ماهواره ها هستیم باید شرایطی ایجابی توسط نهادهای داخلی نظیر صدا و سیما به وجود بیاید تا علاقه به تبلیغات ماهواره ای از بین برود در غیر این صورت وقتی هزینه تبلیغ در کانال ها داخلی بالا باشد، شرایط آن برای عده ای خاص فقط فراهم باشد و خرید حق پخش تلویزیونی به اندازه ای نباشد که تهیه کننده از آن نفع ببرد،  افراد همواره راه فرارهایی برای عبور از مصوبات شفاهی خواهند یافت. ما در عرصه فرهنگ سیاستهای حمایتی داریم اما قانونی برای تقویت و الزام اجرایی سیاستها نداریم و تا زمانی که این قدرت قانونی برای نهادهای سیاستگزار ایجاد نشود، دوره شمقدری ها قابل تکرار است، جایی که در آن حاکمیت با سلایق شخصی بود نه قواعد ساختاری.

وی سپس در پاسخ به نقدها و سوالات مطرح شده در جلسه چنین گفت که ورود دولت فعلی به حوزه سینما از جنس ورود ایجابی است و نه دستوری و تلاش ما بر این است که تعادلی بین سینما به عنوان یک هنر و سینما به عنوان یک صنعت به وجود بیاید و هیچ یک از این ابعاد مغفول نباشد. در این زمینه خطوط کلی مشخص هستند اما در هنگام تقسیم کار به مشکل بر می خوریم. سازمانهایی مثل حوزه هنری و سازمان سینمایی سوره ردیف بودجه مشخصی دارند که باید صرف زمینه سازی برای تولید آثاری در حوزه های نظیر سینمای انقلاب و دفاع مقدس شود. این در حالی است که تمام نقدها در زمینه کاهش تولید آثار ارزشی متوجه سازمان سینمایی وزارت ارشاد است که عملاً فقط مسئولیت مدیریتی در رابطه با صدور مجوزها و تسوعه زیر ساختها و امثالهم را داراست. در مورد جشنواره هایی نظیر جشنواره عمار نیز به همین ترتیب مسئولیت وزارت ارشاد فقط در حوزه صدور مجوز هاست و بودجه و مدیریت این جشنواره ها در دست نهادهایی دیگر است. وزارت ارشاد البته به دنبال جلوگیری از کار تکراری و موازی در این حوزه ها هست اما در عین حال سعی می کند که از ظرفیت های ایجاد شده نیز استفاده کند چنانکه برای مثال طبق سخن رهبر انقلاب، جشنواره هایی نظیر جشنواره عمار را کانالی برای شناسایی، معرفی و جذب استعدادهای جوان می دانیم.

در این دوره سعی شده است در مورد میزان حمایتها، شیوه های حمایتی و سازمانهای مجری این حمایتها شفاف سازی صورت بگیرد. در دوره  قبل تمرکز اصلی حمایت ارشاد بر روی پروژه های بزرگ و فاخر دولتی بود و حمایت عمومی وجود نداشت. اما از سال 1393 سازمان سینمایی از حمایت مستقیم پرهیز کرد و اعلام کرد که تولید فیلم مستقل نخواهد داشت. در حوزه مشارکت در تولید هم سعی شد که در زمان ضرورت بیشتر از 50درصد حمایت صورت نگیرد بلکه حمایتها به سمت تسهیلات سوق پیدا کند و فیلم ها تحت یک ساختار به طور مساوی و بر مبنای عدالت فرهنگی مورد حمایت قرار بگیرند. در مرود اکران نیز مجدداً سعی شد که عدالت برقرار باشد و حمایت عمومی به صورت حمایت صنفی برای همه صورت بگیرد. نکته اصلی در این مورد عدم ورود دولت به مناسبت صنفی و قاعده مند شدن حمایتهاست. شکل دیگر حمایتها نیز حمایتهای تخصصی است که برای مثال امسال تمام فیلم های دارای پروانه در نقطه تصویربرداری و در نقطه صدابرداری مورد حمایت قرار بگیرند به این ترتیب هم هزینه های تولید کاهش می یابد، هم کیفیت فیلم های تولیدی افزایش می یابد و هم مردم فیلمهایی با کیفیت بهتر خواهند دید و سطح سلیقه عمومی در مورد فیلم های سینمایی نیز ارتقا خواهد یافت. نتیجه این  شیوه قاعده مند حمایتی این بود که در سالهای اخیر شاهد هیچگونه اعتراضی از جانب صنوف سینمایی، خانه سینما و امثالهم نبودیم چرا که همه اینها در روند سیاستگزاری سهیم شدند.

بر خلاف تصور عموم، آستانه تحمل نظام در رابطه با سینما بسیار بالاست و نگاه کلی نظام به سینما، ایجابی است و نه تنها به عنوان یک هنر استراتژیک بلکه به عنوان یک فضیلت به آن می نگرد. در مورد سینما همچنین نظام های ساختاری منسجمی نیز وجود دارد با این حال باید برای ضمانت اجرایی آنها نیز فکری بشود چرا که همچنان در عالم سیاست ما، افراد مهم تر از ساختارها هستند.       

 

 

نام:
ایمیل:
* نظر: