برگزاری نشست سنجش تاثیر عوامل فرهنگی و اجتماعی بر کندی روند نوسازی و بهسازی بافتهای فرسوده

ششمین نشست از سلسله نشست های توسعه پایدار و بازآفرینی شهری با ارائه گزارش طرح سنجش تاثیر عوامل فرهنگی و اجتماعی بر کندی روند نوسازی و بهسازی در بافتهای فرسوده شهر تهران روز شنبه ۱۵ مهر ۱۳۹۶ در محل پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی برگزار شد

در این نشست سید یعقوب موسوی و محمد قاسمی سیانی به ارائه گزارش و نتایج طرح خود پرداختند. در ابتدای جلسه دکتر موسوی با اشاره به پیشینه نظرات و رویکردهای مختلف موجود در حوزه نوسازیهای شهری بر این نکته تاکید کرد که اکثر نوسازیها نه فقط در ایران بلکه در اکثر نقاط جهان نوسازیهای فیزیکی بوده و کمتر کسی بر رویه های فرهنگی و اجتماعی تمرکز کرده است که طرح حاضر با چنین رویکردی به سراغ مسئله نوسازی می رود این در حالی است که اگر میل به نوگرایی و مشارکت در بهسازی در مردم بیشتر باشد بخش زیادی از باری که هم اکنون بر روی شانه دولت است برداشته خواهد شد. وی در ادامه افزود جامعه شناسان توسعه مثل ترنر، لرنر، راجرز، اسمیت و دیگران بر این مسئله متفق القولند که نوسازی بیشتر از آنکه پدیده ای دولتی باشد، مردمی است. تجربه ناموفق  نوسازی های انجام شده از بالا به پایین در هر دو رویکرد سوسیالیستی و لیبرالیستی نشانه ای بر ایبن مسئله است که نمی توان تغییر را برای مردم به صورت فرمایشی و آمرانه ایجاد کرد.

وی در ادامه با اشاره به سه رویکرد شهرسازی، اقتصادی و جامعه شناسی به پدیده نوسازی بافتهای فرسوده، از مشاهدات خود در سایر نقاط جهان به عنوان گواه سخن گفت و بر این نکته تاکید کرد که احیای زمینه های سنتی می تواند به لحاظ کارکردی به نوسازی کمک کند.

در ادامه جلسه دکتر قاسمی سیانی با اشاره به مسئله پژوهش عنوان داشت که مسئله اصلی پژوهش پاسخگویی به این سوال بود که از منظر اجتماعی – فرهنگی کدام دسته از عوامل بر نوسازی و بهسازی بافت فرسوده تاثیرگذار بوده است و بی توجهی به آنها روند نوسازی را با تاخیر مواجه کرده است. همچنین در بررسی پیشینه بیان گردید که علی‌رغم اعطای تسهیلات مالی و تامین مالی در نوسازی هنوز از اهداف برنامه‌ای بسیار عقب‌تر می‌باشیم. در این زمنیه سئوال کلیدی این است که چرا با وجود مشوق‌های که سازمان‌ها و نهادهای درگیر در زمینه نوسازی به ساکنین ارائه می‌کنند و همچنین مخاطراتی که زندگی کردن در این بافت‌ها به دنبال دارد ساکنین تمایلی به نوسازی این بافت‌ها ندارند؟ و ترجیح می‌دهند با همین شرایط به زندگی خود ادامه دهند و تغییری در زندگی ‌آنها به وجود نیاید؟ یا در مقابل هر نوع تغییری که سبک زندگی ‌آنها را بهم بریزد مقاومت می‌کنند؟

وی در ادامه با اشاره به نتایج بدست آمده از پژوهش، مهمترین عوامل موثر بر کندی روند نوسازی در تهران را تقدیرگرایی، کم بودن ریسک پذیری، نبود آینده نگری، سنت گرایی، عدم اعتماد به همسایگان، برخی هنجارهای اجتماعی، عدم وجود اعتماد بالا به نهادهای درگیر در روند نوسازی، ضعف انسجام اجتماعی و کاهش حس تعلق به محله دانست و عنوان کرد که تلاش برای بهبود مسائل فرهنگی و اجتماعی این چنینی می تواند روند نوسازی بافتهای فرسوده را تسریع کند