از تاب‌آوری تا صلح؛ ضرورت عبور از سازگاری با بحران و حرکت به سوی تغییر و عدالت

به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاددانشگاهی، در این نشست، که به مناسبت روز جهانی صلح (سی ام شهریور/بیست و یکم سپتامبر) برگزار شد، مجتبی مقصودی، سید عرفان ترکش، محمد قاسمی‌سیانی و خسرو قبادی، ابعاد مختلف تاب‌آوری اجتماعی و نسبت آن با صلح، عدالت، اعتماد، گفت‌وگو و مسئولیت اجتماعی را بررسی کردند.

مجتبی مقصودی با تأکید بر اینکه تاب‌آوری نباید به عادی‌شدن بحران منجر شود، گفت: جامعه باید از مرحله بقا و سازگاری عبور کرده و از طریق مسئولیت‌پذیری، کنشگری و بازسازی، به سمت صلح‌سازی حرکت کند. وی همچنین بر پیامدهای گسترده و بلندمدت جنگ در ابعاد اجتماعی، فرهنگی و اخلاقی تأکید کرد.

سید عرفان ترکش نیز تاب‌آوری را صرفاً بازگشت به وضعیت پیش از بحران ندانست و تأکید کرد که نقطه اتصال تاب‌آوری و صلح، در «تغییر و یادگیری از بحران» قرار دارد. به گفته وی، اعتماد، سرمایه اجتماعی، شبکه‌های اجتماعی، گفت‌وگو و عدالت از مؤلفه‌های ضروری برای تبدیل تاب‌آوری به ظرفیت صلح هستند.

محمد قاسمی‌سیانی با اشاره به تجربه‌های میدانی در مناطق مختلف کشور، تاب‌آوری را حاصل تعامل توانمندی فردی، حمایت اجتماعی، ظرفیت نهادها و شرایط جغرافیایی و تاریخی دانست و اظهار کرد: تاب‌آوری نباید به ابزاری برای تحمیل شرایط ناعادلانه و وادار کردن مردم به تحمل بحران تبدیل شود.

خسرو قبادی نیز با تأکید بر اهمیت گفت‌وگو، مدارا و رواداری، فاصله گرفتن از نگاه‌های دوگانه و تقابلی و به رسمیت شناختن تفاوت‌ها را از الزامات تقویت صلح اجتماعی دانست و بر نقش ارتباط و گفت‌وگو در کاهش شکاف‌های اجتماعی تأکید کرد.

در مجموع، سخنرانان این نشست بر این نکته تأکید کردند که تاب‌آوری اجتماعی زمانی می‌تواند در خدمت صلح قرار گیرد که از سطح صرفِ بقا و سازگاری فراتر رفته و با مؤلفه‌هایی همچون عدالت، اعتماد، یادگیری اجتماعی، مسئولیت‌پذیری، گفت‌وگو و اصلاح ساختارها همراه شود.