جریان‌های ادبی و زمینه‌های شکل‌گیری داستان‌نویسی جنگ در یک طرح پژوهشی

به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاددانشگاهی، طرح پژوهشی «تحلیل جریان‌شناختی داستان‌نویسی جنگ» از سال ۱۴۰۴ توسط گروه پژوهشی زبان و ادبیات فارسی پژوهشگاه ارائه و دنبال شده است.

این طرح پژوهشی با هدف تبیین زمینه‌های پیدایش و نحوه شکل‌گیری گفتمان‌های ادبی در حوزه داستان‌نویسی جنگ، به بررسی کانون‌ها، محافل پشتیبان و جریان‌های مؤثر بر داستان‌نویسی دفاع مقدس می‌پردازد. پژوهشگران این طرح با بهره‌گیری از یک الگوی نظری اختصاصی، درصدد شناسایی و تحلیل روندهای شکل‌گیری و تحول این جریان‌های ادبی هستند.

این پژوهش در کنار بررسی ابعاد ادبی، از منظر فرهنگی و اجتماعی نیز به ادبیات جنگ توجه دارد و تلاش می‌کند از خلال آثار داستانی، لایه‌هایی از تجربه فرهنگی جامعه ایران و نحوه مواجهه آن با بحران‌های بزرگی همچون جنگ تحمیلی را مورد بررسی قرار دهد. از این منظر، مطالعه ادبیات جنگ می‌تواند به شناخت مؤلفه‌های انسجام اجتماعی، تاب‌آوری و سازوکارهای فرهنگی جامعه در دوره‌های بحرانی کمک کند.

بر اساس رویکرد این طرح، نتایج پژوهش می‌تواند علاوه بر بهره‌مندی جامعه دانشگاهی و پژوهشگران حوزه ادبیات، در مطالعات فرهنگی و اجتماعی و شناخت ظرفیت‌های ادبیات در سیاست‌گذاری فرهنگی نیز مورد استفاده قرار گیرد.

پیش‌بینی می‌شود دستاوردهای این طرح پس از تکمیل، در قالب کتاب‌های تخصصی، مقالات علمی، نشست‌های تخصصی و کارگاه‌های علمی در اختیار پژوهشگران، استادان و علاقه‌مندان قرار گیرد.

سابقه پژوهشی گروه زبان و ادبیات فارسی

گروه پژوهشی زبان و ادبیات فارسی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاددانشگاهی، با تمرکز بر داستان‌نویسی پس از انقلاب اسلامی، به‌ویژه ادبیات داستانی جنگ و دفاع مقدس، موضوعاتی همچون روایت‌شناسی، جریان‌پژوهی و جامعه‌شناسی ادبی را در دستور کار مطالعاتی خود قرار داده است.

در همین راستا، پژوهشگران این گروه طرح‌های متعددی را در حوزه ادبیات داستانی جنگ و دفاع مقدس اجرا کرده‌اند که از جمله آنها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• نقد و تحلیل رویکردهای عمده ادبیات داستانی جنگ
• بررسی، تحلیل و نقد ادبیات داستانی جنگ؛ رمان‌ها و داستان‌های بلند
• تحلیل و تبیین رهاورد ادبیات داستانی جنگ برای دانش جامعه‌شناسی و سیاست‌گذاری اجتماعی در ایران
• بررسی و تحلیل زمینه‌های شکل‌گیری ادبیات داستانی جنگ در ایران

این مجموعه مطالعات، بخشی از فعالیت‌های علمی گروه زبان و ادبیات فارسی پژوهشگاه در زمینه ادبیات جنگ و پایداری است که با رویکردی میان‌رشته‌ای، پیوند ادبیات با تحولات تاریخی، اجتماعی و فرهنگی جامعه ایران را مورد بررسی قرار می‌دهد..