تابآوری اجتماعی، کلید عبور از چالشهای پساجنگ است/ لزوم بازتعریف نقش نهادهای علمی
به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاددانشگاهی، دکتر محمدرضا واعظ مهدوی مدیرعامل بنیاد همدلان آینده نگر ایران در نشست تخصصی «نقش نهادهای علمی و تاب آور اجتماعی در دوران پساجنگ» که 11 خردادماه در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاددانشگاهی با سخنرانی دکتر علی منتظری رئیس جهاددانشگاهی در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی این نهاد برگزار شد، با تأکید بر ضرورت افزایش سرمایهگذاری در حوزه پژوهش و فناوری، گفت: جنگ 12 روزه اخیر و تحولات منطقهای بهخوبی نشان داد که عقبماندگیهای تکنولوژیک چه آثار و پیامدهایی برای کشورها به همراه دارد و نمیتوان با تداوم وضعیت فعلی در حوزه تأمین منابع پژوهشی، به رقابت با کشورهای پیشرو امیدوار بود.
دکتر واعظ مهدوی ادامه داد: ما که سالهای پیش از انقلاب در دانشگاه حضور داشتیم و دوران انقلاب فرهنگی را تجربه کردیم، از نزدیک شاهد شکلگیری دو نهاد مهم و اثرگذار بودیم که میتوان آنها را از بزرگترین دستاوردهای انقلاب فرهنگی دانست؛ جهاددانشگاهی و دانشگاه تربیت مدرس.
وی با بیان اینکه جهاددانشگاهی در سالهای نخست فعالیت خود نقش بسیار مهمی در ایجاد تحرک علمی و فرهنگی در دانشگاهها داشت افزود: در آن دوران فضای دانشگاهها با امروز متفاوت بود و این جهاددانشگاهی بود که بسیاری از فعالیتهای علمی و جهادی را در میان استادان و دانشگاهیان سامان میداد. جایگاه پژوهشی و فرهنگی تعریفشده برای این نهاد نیز حاصل شناخت صحیح از نیازهای کشور بود.
دکتر واعظ مهدوی در ادامه در سخنانی با محوریت مشارکت و تاب آوری اجتماعی در دوران پساجنگ، گفت: تاب آوری یعنی انعطاف پذیری در تفکرات، احساسات و رفتارها در مواجهه با سختی های زندگی و دوره های طولانی تحت فشار بودن؛ به نحوی که پس از طی بحران قوی تر و توانمندتر شده باشیم.
مدیرعامل بنیاد همدلان آینده نگر ایران با بیان اینکه اصطلاح تاب آوری اجتماعی اولین بار توسط ادگر مطرح شد، افزود: او تاب آوری اجتماعی را به عنوان توانایی گروه ها و یا جوامع و نهادها برای مقابله با تنش ها و اختلالات بیرونی در مواجهه با تغییرات اجتماعی، سیاسی و زیست محیطی، و هم چنین تنوع معیشت در برابر تاثیر خطرات شدید طبیعی و ترویج ساماندهی مجدد اجتماعی تعریف می کند.
وی ادامه داد: تاب آوری اجتماعی به یک واحد اجتماعی یا گروهی می گویند که به طور جمعی در مقابل فشارها و آشفتگیهای بیرونی ناشی از تغییرات اجتماعی، سیاسی و محیطی به طور جمعی مقابله کنند. تاب آوری اجتماعی را می توان ظرفیت تبدیل و تحول، تطبیق و سازگاری و توان مقابله با تنش و بحران های اجتماعی نامید.
دکتر واعظمهدوی عوامل ایجادکننده استرسهای اجتماعی را فقر، نابرابری، تبعیض، بیثباتی سیاسی، ناامنی، کمبود منابع و تردید برشمرد و افزود: حمایتها نیز در قالبهای اجتماعی، مشاورهای و مادی ارائه میشوند.
مدیرعامل بنیاد همدلان آیندهنگر ایران با تأکید بر نقش جامعه علمی کشور اظهار کرد: یکی از موضوعاتی که باید مورد بازبینی قرار گیرد، نقش دانشگاهیان و دانشمندان در شرایط پس از جنگ است. دانشگاهیان باید بر اساس مزیتها و توانمندیهای تخصصی خود وارد عمل شوند.
وی با بیان این که نقش دانشگاه صرفاً تأمین منابع مالی نیست، افزود: کار دانشگاهیان تولید علم، انجام پژوهش، تحلیل علمی مسائل، برقراری ارتباطات علمی بینالمللی و انتقال واقعیتها به مجامع علمی جهان است. استادان و پژوهشگران میتوانند از طریق شبکههای علمی و ارتباطات بینالمللی خود، بسیاری از واقعیتها و ابعاد رخدادهای اخیر را برای جامعه علمی جهان تبیین کنند.
دکتر واعظ مهدوی با بیان اینکه پژوهشهای متعددی در سطح جهان درباره نقش برخی هورمونها و سازوکارهای عصبی در شکلگیری رفتارهای اجتماعی، احساس تعلق، همکاری جمعی و همبستگی انجام شده است افزود: این مطالعات میتوانند به فهم بهتر سازوکارهای شکلگیری تابآوری اجتماعی و سرمایه روانشناختی کمک کنند.
وی خاطرنشان کرد: بسیاری از پدیدههایی که امروز در جامعه ایران مشاهده میکنیم، از جمله افزایش همبستگی اجتماعی، مشارکت عمومی، شکلگیری شبکههای حمایتی و تبدیل تهدیدها به فرصتهای اجتماعی، ظرفیت بالایی برای پژوهش و مطالعه دارند.
مدیرعامل بنیاد همدلان آیندهنگر ایران افزود: آنچه امروز در کشور در قالب تابآوری اجتماعی، سرمایه روانشناختی و مشارکت عمومی شکل گرفته، یک تجربه ارزشمند ملی است که باید از ابعاد مختلف مورد تحلیل قرار گیرد و به ادبیات علمی کشور و جهان افزوده شود.
وی در بخش دیگری از سخنانش اظهار کرد: مشارکت اجتماعی باعث ارضاء میل همکاری، رشد اتحاد، کاهش انتظارات و توقعات، سازگاری بیشتر، ارتقاء امید؛ همبستگی اجتماعی و نهایتا ارتقاء تاب آوری اجتماعی می شود.
دکتر واعظ مهدوی در پایان گفت: آیین ها و مناسک جمعی ایرانیان بخش جدایی ناپذیری از تاب آوری اجتماعی شکل می دهند که ظرفیت های بیولوژیک چشمگیری برای تاب آوری فراهم کرده است. این ظرفیت بیولوژیک با محتوای فرهنگ ایرانی – اسلامی، زمینه رشد و بالندگی بزرگی در دوران پساجنگ را فراهم خواهد آورد.
نظر شما :