نخستین نشست «حکمرانی سلامت اداری و مبارزه با فساد» با تمرکز بر الزامات حکمرانی هوشمند برگزار شد

به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاددانشگاهی، این نشست روز چهارشنبه ۳۱ تیرماه، از ساعت ۱۰ تا ۱۲، در محل پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاددانشگاهی برگزار شد و با حضور جمعی از صاحب‌نظران، مدیران، پژوهشگران و علاقه‌مندان حوزه حکمرانی هوشمند، سلامت اداری و تحول نظام اداری همراه بود.
در این نشست، دکتر شاهرح اسدی، عضو هیأت علمی دانشگاه تهران، به عنوان سخنران اصلی، به تبیین ابعاد مفهومی و الزامات حکمرانی هوشمند پرداخت و با اشاره به نقش فناوری‌های نوین، داده‌محوری و هوش مصنوعی در اصلاح نظام حکمرانی، بر ضرورت طراحی معماری نهادی، حقوقی و فنی متناسب با اقتضائات کشور تأکید کرد.
وی با بیان اینکه حکمرانی هوشمند صرفاً به معنای توسعه سامانه‌های الکترونیکی یا افزایش استفاده از فناوری نیست، خاطرنشان کرد: تحقق حکمرانی هوشمند مستلزم بازطراحی فرایندها، یکپارچه‌سازی داده‌ها، ارتقای کیفیت تصمیم‌گیری، شفاف‌سازی سازوکارهای اداری و ایجاد بسترهای پاسخگویی و اعتماد عمومی است.
همچنین دکتر زهرا رضایی، سرپرست پژوهشکده مطالعات راهبردی پژوهشگاه قوه قضائیه، با اشاره به اهمیت «حکمرانی هوش مصنوعی» در ارتقای سلامت اداری، تأکید کرد که بهره‌گیری از هوش مصنوعی در نظام اداری زمانی می‌تواند به کاهش فساد، افزایش شفافیت و بهبود کیفیت تصمیم‌گیری منجر شود که در چارچوبی ضابطه‌مند، پاسخگو و قابل نظارت به کار گرفته شود. به گفته وی، طراحی نظام حکمرانی هوش مصنوعی باید بر اصولی همچون شفافیت الگوریتم‌ها، قابلیت توضیح‌پذیری تصمیمات، حفاظت از داده‌های شهروندان، پیشگیری از تبعیض الگوریتمی، امکان اعتراض و بازبینی تصمیمات هوشمند، تعیین مسئولیت نهادی در قبال خطاهای سامانه‌ای و نظارت مستمر انسانی استوار باشد. وی افزود که هوش مصنوعی نباید صرفاً به عنوان ابزار اتوماسیون اداری تلقی شود، بلکه باید در خدمت تحقق عدالت اداری، کاهش تعارض منافع، کشف گلوگاه‌های فساد، ارتقای اعتماد عمومی و تقویت پاسخگویی دستگاه‌های اجرایی قرار گیرد.
در ادامه نشست، دکتر حسین منّتی، رئیس مرکز ملی مطالعات سلامت اداری جهاددانشگاهی، به عنوان ناقد نشست، دیدگاه‌ها و ملاحظات خود را درباره ابعاد نظری و اجرایی حکمرانی هوشمند مطرح کرد. در بخش نقد و گفت‌وگو، بر این نکته تأکید شد که حکمرانی هوشمند نباید صرفاً با توسعه فناوری، اتصال سامانه‌ها یا اتوماسیون فرایندهای اداری یکسان تلقی شود؛ بلکه تحقق آن نیازمند پیش‌شرط‌هایی همچون حکمرانی داده، قانون‌گذاری مؤثر در حوزه حفاظت از داده‌ها، تضمین حقوق شهروندان، شفافیت الگوریتم‌ها، امنیت سایبری، پاسخگویی نهادی و توانمندسازی مدیران و کاربران است.
همچنین در این نشست مطرح شد که داده‌ها به خودی خود بی‌طرف و خطاناپذیر نیستند و تصمیم‌گیری داده‌محور زمانی می‌تواند به ارتقای عدالت، سلامت اداری و کارآمدی منجر شود که کیفیت داده‌ها، امکان نظارت، حق اعتراض و اصلاح تصمیمات، و سازوکارهای جلوگیری از تبعیض و تمرکز قدرت داده‌ای مورد توجه قرار گیرد.
در جمع‌بندی مباحث، سخنرانان و ناقدان نشست بر این موضوع تأکید کردند که پرسش اصلی در مسیر تحقق حکمرانی هوشمند، تنها «ضرورت» آن نیست؛ بلکه باید مشخص شود چه نوع حکمرانی هوشمندی، با چه پیش‌شرط‌های نهادی، حقوقی، فنی و مدیریتی، می‌تواند برای کشور مفید، عادلانه، قابل اعتماد و مؤثر در ارتقای سلامت اداری باشد.
این نشست با طرح پرسش‌هایی از سوی حاضران و گفت‌وگوی تخصصی پیرامون نسبت حکمرانی هوشمند با مبارزه با فساد، شفافیت، عدالت اداری، کیفیت خدمات عمومی و اعتماد اجتماعی به کار خود پایان داد.