به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاددانشگاهی، نشست ادبی «شب شعر شریف» با موضوع «شعر و جامعه»، به همت انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه صنعتی شریف، روز دوشنبه ۴ آبان ۱۴۰۵ در سالن جابر بن حیان دانشکده شیمی این دانشگاه برگزار شد.

در این نشست، گروس عبدالملکیان، پوران کاوه، مهدی مظفری ساوجی و دکتر زهرا سادات طاهری قلعه‌نو، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاددانشگاهی، به بررسی ابعاد گوناگون شعر و نسبت آن با جهان معاصر، جامعه و تحولات تاریخی و فکری پرداختند.

دکتر زهرا سادات طاهری قلعه‌نو در سخنرانی خود با تمرکز بر پیوند شعر فارسی با تحولات اجتماعی، سیاسی و ایدئولوژیک ایران، سیر دگرگونی جایگاه اجتماعی شعر را از ادبیات کلاسیک تا شعر معاصر و انقلابی بررسی کرد.

طاهری در بخش نخست سخنان خود، به جایگاه مدیحه‌سرایی در ادبیات کلاسیک فارسی و نقش شاعران درباری پرداخت و با اشاره به مناسبات میان شعر و قدرت، زمینه‌های تاریخی و اجتماعی شکل‌گیری این گونه ادبی را تشریح کرد.

عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاددانشگاهی در ادامه، شرایط سیاسی و اجتماعی ایران در آستانه انقلاب مشروطه و گسترش ارتباط با اروپا را مورد بررسی قرار داد و نقش عواملی همچون رفت‌وآمد بازرگانان، اعزام دانشجویان به اروپا و انتقال اندیشه‌ها و مظاهر فرهنگی غرب به ایران را در دگرگونی فضای فکری و ادبی کشور تبیین کرد.

دکتر طاهری قلعه‌نو همچنین با اشاره به تحولات ادبی و سیاسی ایران در دهه‌های بعد، به شکل‌گیری حزب توده و برگزاری نخستین کنگره نویسندگان ایران در سال ۱۳۲۵ پرداخت و تأثیر فضای سیاسی و جریان‌های فکری بر تعریف نقش اجتماعی نویسنده و شاعر را توضیح داد.

وی در بخش دیگری از سخنان خود، مفهوم «تعهد ادبی» و تأثیر اندیشه‌های ژان پل سارتر بر مباحث ادبی را بررسی کرد و با اشاره به مناقشه میان شعر متعهد و غیرمتعهد، به برخی از جدال‌های فکری و ادبی در فضای شعر معاصر ایران پرداخت. در این بخش، دیدگاه‌های متفاوت شاعران درباره مسئولیت اجتماعی شعر و نسبت استقلال هنری با تعهد سیاسی و اجتماعی مورد توجه قرار گرفت.

دکتر طاهری قلعه نو در بخش پایانی سخنرانی خود، تحولات شعر پس از انقلاب اسلامی را بررسی کرد و به دگرگونی صورت‌بندی مفهوم واقع‌گرایی، از واقع‌گرایی سوسیالیستی تا آنچه در گفتمان برخی جریان‌های انقلابی «واقع‌گرایی انقلابی» نامیده شد، پرداخت. وی همچنین شکل‌گیری حوزه هنری و نقش آن در سازمان‌دهی و بازتاب دیدگاه‌های شاعران و جریان‌های ادبی انقلابی را مورد اشاره قرار داد.

محور اصلی این سخنرانی، تبیین این نکته بود که شعر را نمی‌توان صرفاً پدیده‌ای زیبایی‌شناختی و مستقل از زمینه‌های تاریخی و اجتماعی آن دانست؛ بلکه شناخت تحولات شعر فارسی مستلزم بررسی مناسبات قدرت، جریان‌های فکری، ایدئولوژی‌های مسلط و دگرگونی‌های اجتماعی در هر دوره تاریخی است.

این نشست در چارچوب بررسی نسبت میان ادبیات و جامعه، فرصتی برای طرح دیدگاه‌های مختلف درباره جایگاه شعر در تحولات فرهنگی، اجتماعی و تاریخی ایران فراهم کرد.